Shamol tezligi nisbatan past bo‘lgan hududlar uchun ikki rotorli qarama-qarshi aylanadigan shamol turbinalarini hisoblash (Jizzax hududi misolida)

Authors

  • Furqat Nazarov Jizzax politexnika instituti,Energetika va elektr texnologiyasi kafedrasi katta o‘qituvchisi t.f.n
  • Abror Saodullayev Jizzax politexnika instituti,Energetika va elektr texnologiyasi kafedrasi katta o‘qituvchisi

Keywords:

shamol turbinasi, qarama-qarshi aylanish, ikki rotorli tizim, past shamol tezligi, Veybull taqsimoti, quvvat koeffitsiyenti, Jizzax viloyati.

Abstract

Maqolada o‘rtacha yillik shamol tezligi 5 m/s dan oshmaydigan hududlar, xususan Jizzax viloyati sharoitlari uchun ikki rotorli qarama-qarshi aylanadigan gorizontal o‘qli shamol turbinasi (QAIR-ShT) aerodinamik hisobining muhandislik usuli taklif etilgan. Usul bir o‘lchamli oqim nazariyasi, Veybull taqsimoti va rotorlararo iz (wake) ta’sirini hisobga oluvchi empirik tuzatish koeffitsiyentiga asoslangan. Rotor diametrlari 12 va 11 m, hisobiy tezlik koeffitsiyenti 8, tayanch balandligi 40 m bo‘lgan turbina uchun hisob bajarildi. Natijalarga ko‘ra, tayanch balandligidagi o‘rtacha tezlik 4,9 m/s bo‘lganda ikki rotorli sxema xuddi shunday oldingi rotorli bir rotorli turbinaga nisbatan yillik energiya ishlab chiqarishni taxminan 8,6 % ga, quvvat egri chizig‘ining nominalgacha bo‘lgan qismida esa 11,7 % ga oshiradi. Shamol tezligi ortishi bilan nisbiy samara kamayadi (6,5 m/s da 5,8 %). Maqola natijalaridan Jizzax viloyatining Do‘stlik, Mirzacho‘l va Sh. Rashidov tumanlarida kichik va o‘rta quvvatli avtonom qurilmalarni loyihalashda foydalanish mumkin.

References

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

Izzatillaev J., Khudoyberdiev U., Kushakov G. Prospects for the application of a small wind power device

with a vertical axis in the Jizzakh region // E3S Web of Conferences, 2023, vol. 461, 01089 (RSES 2023).

https://www.e3s-conferences.org/10.1051/e3sconf/202346101089

Burton T., Jenkins N., Sharpe D., Bossanyi E. Wind Energy Handbook. 2nd ed. – Chichester: Wiley, 2011. – 780 p.

Manwell J.F., McGowan J.G., Rogers A.L. Wind Energy Explained: Theory, Design and Application. 2nd ed. – Chichester: Wiley, 2009. – 704 p.

Hansen M.O.L. Aerodynamics of Wind Turbines. 3rd ed. – London: Routledge, 2015. – 192 p.

Heier S. Grid Integration of Wind Energy Conversion Systems. – Chichester: Wiley, 1998. – 300 p.

Adema N.C., Gil-Vernet Pagonabarraga J., Swart Ranshuysen W., de Ruijter A., Schepers G. Experimental validation and extension of a blade element momentum model for counter-rotation dual-rotor wind turbine with double rotational armature design // Wind Energy Science, 2026, vol. 11, pp. 2037–2051. https://wes.copernicus.org/articles/11/2037/2026/

Technical and economic analysis of wind energy potential in Uzbekistan // Journal of Cleaner Production, 2019.

DOI: 10.1016/j.jclepro.2019.03.140

Evaluation of Wind Energy Potential of Uzbekistan. Part I: Gross Potential Assessment // Renewable Energy Research and Applications.

https://rera.shahroodut.ac.ir/article_3562.html

Downloads

Published

2026-10-12

How to Cite

Nazarov, F., & Saodullayev, A. (2026). Shamol tezligi nisbatan past bo‘lgan hududlar uchun ikki rotorli qarama-qarshi aylanadigan shamol turbinalarini hisoblash (Jizzax hududi misolida) . JIZPI XABARNOMASI, 1(1), 27–31. Retrieved from https://jurnal.jizpi.uz/jizpixabarnomasi/article/view/8