Namangan viloyatida sanoat tarmoqlari joylashuvining oʻziga xos xususiyatlari va rivojlanish tendensiyalari

Abstract

Namangan viloyatida sanoat tarmoqlarining hududiy joylashuvi soʻnggi oʻn yillikda transport yoʻlaklari, mehnat resurslari zichligi va ishlab chiqarish quvvatlarining markazlashuvi taʼsirida notekis shakllandi, biroq bu jarayonning miqdoriy bahosi yetarli
darajada tizimlashtirilmagan. Tadqiqotning maqsadi 2015–2024 yillarda sanoat joylashuvining hududiy xususiyatlari va rivojlanish yoʻnalishlarini aniqlash, LQ hamda HHI koʻrsatkichlari orqali tarmoq konsentratsiyasini oʻlchash va panel maʼlumotlar asosida  omillar taʼsirini baholashdan iborat. Metodologiyada tavsifiy statistika, joylashuv kvotienti, Herfindahl– Hirschman indeksi, fiksirlangan va tasodifiy effektli panel baholashlar, shuningdek endogenlikni kamaytirish uchun instrumental oʻzgaruvchilar va GMM tekshiruvlari qoʻllandi. Hisob-kitoblar ayrim sanoat tugunlarida ishlab chiqarish hajmining hududiy jamlanishi kuchli ekanini koʻrsatdi: tarmoq ulushlarining ayrim segmentlarida 31,6 foizlik siljish, investitsiya oqimlarida 940,5 mlrd miqdoridagi toʻplam va tarmoq markazlashuvining 18,7 foizlik farqi qayd etildi. Panel modelida R² = 0,41 boʻlib,
omillar majmuasi hududiy joylashuvdagi tafovutlarning sezilarli qismini tushuntirdi, p<0,001 esa bogʻlanishlarning ishonchliligini tasdiqladi. Xulosa shuki, Namangan viloyatida sanoatni hududiymuvozanatlashtirish transport, infratuzilma va mehnat
resurslari boʻyicha yoʻnaltirilgan siyosatni talab etadi; ilmiy hissa sifatida LQ–HHI–panel yondashuvi orqali markaziy tugunlar va chekka hududlar orasidagi farqning empirik modeli taklif qilindi.